Алимент өндириў хәм оны төлеў тәртиби

Өзбекстан Республикасыньң Шаңарақ Кодексинде Шаңарақ ҳаққындағы Нызам ҳүжжетлери ҳәм де олардың ўазыйпалары анық көрсетип берилген. Мысалы, шаңарақ қатнасықларында ҳаял ҳәм еркектиң тең ҳуқықлығы, шаңарақ ағзаларының ҳуқықлары, шаңарақта аналық, аталық ҳәм балалықтың қорғалыўы, шаңарақ ҳаққындағы Нызам ҳүжжетлери менен тәртипке салынған. Соның менен бирге, шаңарақ қатнасықларында халқымыздың үрп-әдет дәстүрлериниң қолланылыўы да көрсетип өтилген. Усы кодекстиң екинши бабында шаңарақ ҳуқықларын әмелге асырыў ҳәм қорғаў ҳаққында айтып өтилген.

Шаңарақ қурыўдың өзи некеден өтиў менен басланады, неке дүзиў тәртиби некеден өтиўдиң ықтыярлылығы, неке жасы, некеден өтиўге қарсылық етиўши жағдайлар, некелениўши шахсларды медициналық көриктен өткериў тәртиплери Нызамшылықта белгилеп берилген.

Бирақ, усыған қарамастан айырым жас шаңарақ ийелери өзлериниң шаңарақтағы ўазыйпаларын билмегенликтен, ямаса, шаңарақтағы айырым себеплерге бола шаңарақларын таслап кетип қалады.  

Нәтийжеде ерли-зайыплылар ажырасып кетеди. Сонлықтан, жас балалар әке меҳирине, ямаса ана меҳирине мүтәж болып жасамақта.

Бәршемизге белгили, некеден ажырасқан шаңарақларда ер жетпеген балаға әкеден яки анадан алимент напақасы өндириледи.

Усы алимент напақасын өндириўде айырым алимент төлеўши шахслар Нызамда белгиленген әкелик ямаса аналық ўазыйпаларынан бас тартыў жағдайлары ушырасады.

Өзбекстан Республикасы Шаңарақ Кодексиниң 96-статьясында ата-ананың ўазыйпалары белгиленген. Яғный, ата-ана перзенти ер жетемен дегенге шекем оны тәрбиялаў, сондай-ақ, мораллық ҳәм материаллық жақтан тәмийинлеп барыў, оны кәмалға келтириў әке менен ананың ўазыйпасы.

Алимент өндириў тәртиби

Алимент өндириў тәртиби Шаңарақ Кодекси менен белгиленеди. Бул бойынша талапкер Пуқаралық ислери бойынша судына арза менен мүрәжат етеди. Талапкердиң мүрәжаты бойынша арзаны пуқаралық суды көрип шыққаннан кейин судтың қарары 10 күннен соң өз күшине киреди. Усы күннен баслап алимент напақасы өндириледи. Алимент напақасы муғдары усы Кодекстиң 99-статьясында белгиленген болып, егер де бир перзент болса, ис ҳақысының 1/4 бөлеги яғный 25%ти муғдарында, еки перзент болса ис ҳақысының 1/3 бөлеги яғный 33 пайызы муғдарында, үш яки оннан да көп перзентлери ушын ис ҳақысының 1/2 бөлеги яғный 50 пайызы муғдарында төлениўи белгиленген.

Егер де ислеўшиниң ис ҳақы жүдә аз болса ҳәр бала ушын өндирилетуғын алимент муғдары нызам ҳүжжетлери менен белгиленген ең кем ис ҳақысының 75 пайызынан кем болмаўы керек деп көрсетилген.

Егер де алимент төлеўши шахс жумыссыз болған жағдайда алимент төлеўшиниң төлем муғдары Өзбекстан Республикасында бир жылға белгиленген орташа айлық ис ҳақы менен есапланады. Яғный, буның белгиленген муғдары 1 млн 523 мың 299 сўм болып, бир перзент ушын усы муғдардың 25 пайызы 380.825 сўм, еки перзент ушын 33 пайызы 502.687 сўм ал уш ҳәм оннан көп перзентлери ушын 50 пайызы муғдары 761.650 сўм муғдарында есапланып төленеди. Сондай-ақ, ер жетпеген перзентлер ушын алимент напақасын 2 айға шекем төлемеген ҳәм де төлеўден бас тартқан жағдайда Өзбекстан Республикасы ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққындағы Кодекстиң 47-4-статьясы менен ҳәкимшилик қамақ жазасы тайынланады.

 

Юнус Юсупов,

Мәжбурий орынлаў бюросы

Шымбай районы бөлиминиң

мәмлекетлик орынлаўшысы

3-дәрежели юрист 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 5-09-2019, 20:48 |
  • 1 891