Кимлер «левый» ислейди?

Мүнәсибет
«Айлық-таўсылмайтуғын байлық»,-деген екен күн-көриси айлықтан болған кимдур. Ҳақыйқаттан да ҳәр кимниң несийбеси түрлише. Жүгирип-жортқанына, ақыллылығына, истиң көзин билгенине жараса табыс табыўы мүмкин.
Бирақ, айлықтан тысқары қосымша дәрамат табатуғын «шаққанлар» кимлер. Кимлер «левый» ислейди. Усы сораў көптен бери тынышымды алып жүр. Бул бойынша еситкен, көргенлеримди ўақыялар менен баянласам.
Биринши ўақыя: «Күн суўытқан сайын газдиң қулағын бурап, басымын күшейтемен. Үйимиз сирә ысымайды. Сонда биреў мәсләҳәт салды. «Газ есаплағышың тығылып қалған. Трубаны урып-урып жибер». Дурыс шығар деп оның айтқанын ислегеним барғой, әбден қапылды да қалды. «Албыраған үйрек алды менен де, арты менен де сүңгийди» деген мен болдым. Қараңғы түсип баратыр. Не ислеримди билмей газ мәкемесине қоңыраў еттим. Ҳә дегеннен мениң гәпимди тыңлай бермеди. Бир-еки сум шай пулыңды, машын пулыңды беремен деп жалындым, берекет тапқырлар кеш болса да келип тазалап берип кетти. Үйимиз ысый қойды».
Екинши ўақыя: «Суў есаплағышымыз бузылып қалды. Қәниге шақырдым. Өзи менен бирге тазасын алып келипти. Пулын келистик. Тазасын орнатып берди. Оның айтқан пулының ишинде стандарттан өткериў, «бир айна»ға төлейтуғын төлем, счётчиктиң пулы ҳәм орнатқан хызмети ушын қол ҳақысы бар еди. Қарап турсаң, ҳәммеси нызамлы, тек счётчиктиң үстине азырақ пул қойыпты». Ол да қосымша дәрамат иследи.
Үшинши ўақыя: «Емлеўханаға жатпақшы болдым. Шыпакер қабыллап алмай турып, жүрегимди ҳәм өкпемди аппаратқа түсирип келиўимди(усы қағаз картамның ишинде болыўы керек екен) сорады. Бир шыпакерди мақтап-мақтап соған силтеп жиберди. Барып оған көриндим, айтқан аппаратларына түстим. Пулын төледим. Кетеримде шыпакер көргени ушын да пул сорады. Тәртиби солай екен деген ой менен оған да пул бердим. Кейин билсем, сол аппаратларға аймақлық поликлиникада бийпул түсириледи ҳәм шыпакер «левый» ислеген екен».
Төртинши ўақыя: «Ҳәр күни 21-санлы жөнелис пенен жумысқа қатнайман. Айырым бизге белгисиз себеплерге көре жөнелистеги автомашиналардың ҳәм автобуслардың жетиспеўшилигинен азанда орайлық базарға келиўде ҳәм кеште «гербиш завод»қа қайтыўда үлкен машқала жүз берип атыр. Әсиресе, кешки бестен кейин жөнелисли маршруткалар жол ҳақыны 1000 сумнан 2000 сумға, ал айырым автобуслар  (бул автобуслар адамның көп екенлигин есапқа алып, қалтасын ойлаған басқа жөнелистиң автобусы болыўы да мүмкин) 800 сумнан 1000 сумға көтереди. Адамлар басқа жол көликтиң жоқлығынан ба яки жумыс күниниң аўырлығынан ба жол ҳақыны наҳақлық пенен көтергени ушын олар менен айтысыўға да «шамасы келмейди».
Бундай ўақыялар басқа кәсиплерде жоқ деп ойлайсыз ба? Айырым жазыўшысымақлар өсип киятырған, әдебиятқа кеўил қойған жаслардың баспаға бермекши болған китапларын редакторлап берип пул ислесе, мектеп муғаллимлериниң айырымлары «репетиторлық» етип қосымша дәрамат табады.
Айырым мәмлекетлик жол патруль хызмети инспекторларының «қылық»ларын мен айтпай-ақ ҳәмме биледи. Кейинги ўақытлары бул системаға жақсы өзгерислер киргизилип, коррупцияны жоқ етиў шаралары көрилмекте.
Жумысынан тысқары қосымша дәрамат табыў пикири ҳәркимде түрли себеплерге бола жүзеге келеди. Мәселен, биреўлер ҳүждансызлық етип, көбирек пул ислеўди ойлап, усы намақулшылыққа қол урса, базылар ҳақыйқаттан да мәжбүрликтен, күнделикли қәрежетлер ушын айлық муғдарының жетпеслигин себеп етип көрсетеди.
Пулы жетип турып, және қалтасын ойлаўы ҳақыйқый руўхый жарлылық, ҳүждансызлық. «Нәпсиқаў адамның еки көзи бир қысым топыраққа ғана тояды»,-деген ибара бар.
Усы жерде және бир ўақыяны айтып кетейин. Бир жигит Япония мәмлекетинде ўақтынша жасап, жумыс ислеп қайтып келди. Оның гәпинше «Японияның ықлымында көп жер силкиниўлери жүз береди. Айрықша жағдай жәрияланғанда адамлар үйлеринен жүгирип шығып, ашық майданшаға топланысады, олар ҳәттеки, үйин қулыплаўға да үлгермеўи мүмкин. Буған зәрүрлик те жоқ, себеби, олар бундай қыйын жағдайда бир-бирине тек сүйеў болады, үйлерди тонаў деген нәрсени қыялына да келтирмейди».
Ҳүждан бизиң ҳәр биримизде ояў болғанда «үлкен» ҳәм «кишкене» адамлар қол урып атырған «левый» түсиниги бизиң санамызда қәлиплеспеген болар еди.

Қундыз ЖУМАҒАЛИЕВА.

Дерек:Kar24.uz

 

 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 16-01-2019, 10:28 |
  • 2 328

Жаңалықларды бөлисиў