Шәртнама бар, туқым қайда?

 

Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң  ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаўда Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2017-жыл 9-октябрьдеги «Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин қорғаў, аўыл хожалығы егислик жерлеринен нәтийжели пайдаланыў системасын түп-тийкарынан жетилистириў илажлары ҳаққында»ғы Пәрманы, оның орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде 2017-жыл 10-октябрьде қабыл етилген «Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң жумысын буннан былай да раўажландырыў бойынша шөлкемлестириўшилик илажлар ҳаққында»ғы қарары айрықша әҳмийетке ийе болмақта.

Бул ҳүжжетлерде орынларда жаңадан шөлкемлестирилген Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеслериниң тийкарғы ўазыйпасы, жумыс бағдары беккемлеп қо­йылыўы менен бирге, оларға бир қатар ҳуқықлар да берилди.

Атап айтқанда, мәмлекетлик ҳәм хожалық басқарыў уйымлары, жергиликли ҳәкимият уйымлары, тәмийинлеўши ҳәм хызмет көрсетиўши шөлкемлер менен қатнасықларда, қадағалаўшы уйымлар тәрепинен тексериўлер өткериў процесинде және судларда жумысларды көрип шығыўда фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери  хожалықларының ҳуқықлары менен нызамлы мәплерин  қорғаў ҳуқықына ийе. Аўыл хожалығы өнимлерин жетистириў, қайта ислеў, сақлаў ҳәм сатыў жумысларында, агротехникалық илажларды әмелге асырыўда және шәртнамалар дүзиўде, өнимлерди сыртқы базарларға экспорт етиўде ҳәр тәреплеме көмеклесиў, фермер, дийқан хожалықлары басшылары ҳәм қыйтақ жер ийелериниң ҳуқықый саўатлылығын ҳәм мәдениятын арттырыў тийкарғы жумыс бағдарларынан бири болып табылады.

Қарақалпақстан Республикасы Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеси, оның районлық кеңеслерине келип түсип атырған мүрәжатлардың басым көпшилиги тәмийинлеўши ҳәм хызмет көрсетиўши шөлкемлер менен дүзилген шәртнама шәртлериниң орынланбаўы үстинен болмақта. Республикалық кеңеске өткен жыл даўамында келип түскен 75, быйылғы жылдың январь айындағы 6 мүрәжаттың дерлик көпшилиги усы бағдарда. Айтайық, фермер менен жанар май, минерал төгин ямаса туқым жеткерип бериўши мәкеме арасындағы шәртнама нызамлы тәризде дүзилсе де, сол шәртнама шәртлери орынланбай, тийисли затын ўақтында ала алмай әўере-сарсаң болады.

Мәселен, Хожели районындағы «Акмал ғаллакор» фермер хожалығы Әмиўдәрья районындағы «Амуузуммевасабзавот» агрофирмасынан туқымлық картошка алыў ушын шәртнама дүзеди ҳәм есап бетине 4500000  сум өткерип береди. Деген менен, фермер хожалығы өзине тийисли туқымлық картошканы ўақтында ала алмайды. Нәтийжеде Беруний районлараралық экономикалық суды тәрепинен фермер хожалығына тийисли бол­ған қаржысы 2225000 пенясы менен қоса өндирип берилди. Сондай-ақ, усы агрофирма менен дүзилген шәртнамадағы тийисли туқымлық картошканы ала алмай жүрген Хожели районындағы «Тадбиркор», «Роза бану», «Қыят», «Әлишер», «Махсуда Алимжан»,  «Юлдаш Баққал», «Чарос Зилоло», «Шержанов Мурат» фермер хожалықларының да тийисли қаржылары суд тәрепинен өндирилди.

Төрткүл районындағы «Мелита Төрткүл» фермер хожалығының мүрәжаты да унамлы шешимин тапты. Фермер хожалығы тәрепинен «Төрткүл дән өнимлери» акционерлик жәми­йетине тапсырған салы өними ушын тийисли болған пулы пенясы менен қоса 11 911 326 сум етип өндирип берилди.

Айырым жағдайларда фермер хожалықлары менен тәмийинлеўши кәрханалар арасында шәртнама дүзилместен, өз-ара аўызша келисим машқалаларды келтирип шығарады. Мәселен, Беруний районындағы «Ислом Рейимбаев» фермер хожалығы баслығының республика ҳуқық қорғаў уйымларына жазған арзасы үйренип шығылғанда, усындай жағдай белгили болды. Яғный, фермер «Рузимбой Якубов» фермер хожалығынан туқымлық қартошка алыў ушын ҳеш қандай шәртнама дүзбестен, оның есап бетине 15000000 сум өткерип жиберген. Бирақ, ти­йисли туқымлық картошканы ўақтында ала алмағаны ушын районлық Фермер, дийқан хожалықлары ҳәм қыйтақ жер ийелери кеңеси тәрепинен Беруний районлараралық экономикалық судқа даўа арза киргизилди. Сол күнниң өзинде фермер хожалығының есап бетине тийисли суммасы қайтарып өткерип берилди.

Қарарда көрсетилгениндей, фермер, дийқан хожалықлары басшылары ҳәм қыйтақ жер ийе­лериниң ҳуқықый саўатлылығын ҳәм мәдениятын арттырыў бүгинги күнниң әҳмийетли мәселелериниң биринен есапланады. Себеби, айырым фермерлер жетистирген өнимлерин сатқанда шәртнама дүзбестен, өз-ара келисим ямаса тил хат тийкарында берип жибереди. Соның себебинен өз қолы менен берген өними ушын тийисли пулларын бир нешше мәрте қатнап ала алмайды. Республикалық кеңеске мүрәжат еткен Тахтакөпир ра­йонындағы «Халмурат тахта» фермер хожалығының баслығы, мине, еки жылдан бери тийисли пулын ала алмай жүр. Ҳәзир оның мүрәжаты тийисли қәнигелер тәрепинен үйренип шығылмақта.

 

Д.АБИБУЛЛАЕВ,

Қарақалпақстан хабар агентлигиниң хабаршысы.

 

Дерек: «Еркин Қарақалпақстан» газетасы

 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 21-02-2018, 16:27 |
  • 319