Пуқаралық ислери бойынша судының судьясы: Неке қатнасықлары ҳаққында түсиник

Шаңарақ — жәмийеттиң тийкарғы буўыны. Сонлықтан шаңарақтың тыныш өмир сүриўи ҳәм аўызбиршилиги сол ерли-зайыплылардың бир-бирине болған мүнәсибети ҳәм әдеп-икрамлылығына байланыслы.

1998-жылы 30-апрельде Өзбекистан Республикасы Олий Мажлисиниң қарары менен Шаңарақ Кодекси қабыл етилди ҳәм сол жылдың 1-сентябринен баслап әмелде қолланыла баслады.

Ерли-зайыплыларды некеден ажыратыў суд тәртибинде ҳәм  Өзбекистан Республикасы Шаңарақ кодексиниң 42-43 статьялары тийкарында пуқаралық ҳалатлары актлерин жазыў бөлиминде әмелге асырылады. Усы кодекске муўапық ҳаялдың ҳәмиледарлық ўақтында ямаса бала туўылғаннан кейин бир жыл ишинде олар бир-бириниң разылығысыз некеден ажырасыў ҳуқықына ийе емес. Ерли-зайыплылар арасында өз-ара келиспеўшиликлер болған жағдайда некеден ажырасыў суд тәртибинде әмелге асырылады. Суд ерли-зайыплыларға жарасыў ушын алты айға шекем мүддет тайынлаўы мүмкин. Егер, суд тәрепинен олардың буннан кейин де бирге жасаўы ҳәм шаңарақты сақлап қалыўға имканият жоқ деп табылса  некеден ажыратады.

Ал, ержетпеген балалары болмаған ерли-зайыплылар некеден ажырасыўға өз-ара разы болса, олар некеден ПҲАЖ бөлиминде ажыратылады. Ерли-зайыплылар арасында мийнетке жарамсыз мүтәж ер ямаса ҳаялды материаллық жақтан тәмийинлеў ямаса олардың биргеликтеги мал-мүлкти бөлиў ҳаққында келиспеўшилик пайда болса, олардың бири некеден ажыратыў ҳаққында судқа мүрәжат етиўге ҳақлы. Соның менен бирге, суд тәрепинен ержетпеген балалар ата-анасының қай бири менен жасаўын ҳәм қанша муғдарда алимент өндирилиўин анықлаў, сондай-ақ, олардың биргеликтеги мүлки болған мал-мүлкин бөлиўи шәрт.  

Егер ерли-зайыплылардың бири суд тәрепинен бийдәрек жоғалған яки руўхый кеселлиги бар болса, жынаят ислегени ушын үш жылдан кем болмаған мүддетке азатлықтан айрылған жағдайда ортада ержетпеген балалары барлығына қарамастан олардың бириниң арзасына муўапық ПҲАЖ бөлиминде некеден ажыратылады.

Некеден ажыратыў бойынша келип түскен мүрәжатта тойға  жумсалған қәрежетлерди өндириў ҳаққындағы талаплар қанаатландырылмайды. Соның менен бирге Мәмлекетлик бажы ставкаларының 1-бөлими «в» бәнтине муўапық некеден ажыратыў ҳаққындағы келип түскен арзалардан ең кем ис ҳақының 50 процент муғдарында мәмлекетлик бажы өндириледи.

Суд некеден ажыратыў бойынша бийлик шығарыў ўақтында ПҲАЖ бөлиминен гуўалық берилгенде ерли-зайыплылардан ямаса олардың биринен өндирилетуғын мәмлекетлик бажы муғдарын белгилеў лазым.

Жуўмақластырып айтқанда, ҳәр бир шаңарақ тыныш-татыў, турмыс кеширсе елимиз абат ҳәм пәраўан болады. Сонлықтан шаңарақта беккем аўызбиршиликти тәмийинлеп, ата-аналарымыздың бир өмир жыйнаған мал-мүлкин қәстерлеп-сақлайық.

 

Қ.АБДИРАХМАНОВ,

Қарақалпақстан Республикасы Пуқаралық ислери бойынша судының судьясы

 

Дерек: «Еркин Қарақалпақстан» газетасы

 

 

 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 19-01-2018, 14:25 |
  • 742