Ана тили толғанысы

Ана тили толғанысы

 

АНА ТИЛИМИЗДЕГИ ГҮЎАЛЫҚ ҲӘМ АТТЕСТАТТЫ ҚАШАН КӨРЕМИЗ

Ҳәммемиздиң хабарымыз бар 2017-2018-оқыў жылынан баслап Халық билимлендириў тараўы 11 жыллық оқыў дүзилмесине өтти ҳәм 2018-2019-оқыў жылында 11-классты питкериўшилер оқыўын тамамлап қолларына ержеткенлик аттестатларын алды.

Елимизде мектеп билимлендириўи 5 тилде, яғный – қарақалпақ, өзбек, орыс, қазақ ҳәм түркмен тиллеринде алып барылады. Биз дыққатыңызды мәмлекетлик тиллерден басқа тиллерде билим алып барыўшы орыс, қазақ ҳәм түркмен тиллеринде билим бериўши мектеп (класс) питкериўшилерине берилген аттестатларға қаратпақшымыз. Бул мектеп (класс) питкериўшилерине берилген аттестатларда АНА тили пәни баҳаларына қайсы тилде билим алыўына қарай орыс, қазақ ҳәм түркмен тиллеринен алған баҳалары, ал мәмлекетлик тил пәнине өзбек тили пәнинен алған баҳалары қойылған. Солай етип, Қарақалпақстан Республикасында мәмлекетлик тил есапланған қарақалпақ тили пәни ҳәм Суверенли Қарақалпақстан тарийхы пәнлери 11-класс питкериўшилеринен мәмлекетлик имтихан алыныўына қарамастан аттестатта баҳалары жоқ. Бул жағдай орыс, қазақ ҳәм түркмен тиллеринде билим бериўши мектеп (класс) тиң 9-класс питкериўшилериниң гүўалықларынан да орын алған.

Биз бойынша журналистлик сорастырыў жумысларын алып бардық ҳәм социаллық тармақларда пикирлеримизди билдирдик. Соған қарамастан 2019-2020-оқыў жылы питкериўшилериниң гүўалық ҳәм аттестатларында Қарақалпақстан Республикасында мәмлекетлик тил есапланған қарақалпақ тили пәни ҳәм Суверенли Қарақалпақстан тарийхы пәнлери 9-11-класс питкериўшилеринен мәмлекетлик имтихан алыўына қарамастан гүўалық ҳәм аттестатларына баҳалары қойылмағанының гүўасы болдық. Тағы бир қосымшасы 9-11-класс питкериўшилериниң гүўалық ҳәм аттестатлары өзбек, орыс ҳәм инглис тиллеринде арнаўлы принтерде жазылған болып Қарақалпақстан Республикасында мәмлекетлик тил есапланған қарақалпақ тилинде жазылған бети жоқ екен (бул ҳәммесинен де асып түсти!)

Биз бул мәселеге анықлық киргизиў мақсетинде Қарақалпақстан Халық билимлендириў министри А.Аяповқа “Ақмаңғыт таңы” газетасы атынан: Не себеп орыс, қазақ, түркмен тиллеринде билим алған 9 ҳәм 11-класс питкериўшилериниң гүўалық ҳәм аттестатларында қарақалпақ тили ҳәм Қарақалпақстан тарийхы пәнлеринен мәмлекетлик имтихан алыныўларына қарамастан өзлестирген баҳалары жазылмаған?

Бул жағдай Қарақалпақстан Республикасында қарақалпақ ҳәм өзбек тиллеринен басқа тиллерде билим алыўшы мектеп ҳәм класс оқыўшыларында Қарақалпақстан Республикасында мәмлекетлик тил есапланған қарақалпақ тилине ҳәм Қарақалпақстан тарийхына болған ҳүрметсизликти келтирип шығар атыр. Себеби, бул пәнлердиң баҳаларының гүўалық ҳәм аттестатларға қойылмаўы оқыўшылардың бул пәнлерге болған қызыўшылығын сөнген. Ҳәтте, оқыўшыларда бул пән ҳеш қандай әҳмийетке ийе емес деген пикирлер менен Қарақалпақстан тарийхы ҳәм қарақалпақ сабақларына жағдайлары де болған. Себеби, гүўалық ҳәм аттестатқа бул пәнлердиң баҳалары түспесе олардың айрықша аттестат (алтын, гүмис) медал менен питкериўине де тәсир етпейди екен. Бул Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик тили болған қарақалпақ тилине ҳәм қарақалпақ халқының тарийхына болған итибарсызлық ҳәм ҳүрметсизлик болып есапланады.

Сонлықтан бул мәселе бойынша түсиндирме бериўлериңизди сораймыз,-деген сораўнамамызды 2020-жыл 27-июль күни Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигине электрон түрде жолладық.

Қарақалпақстан ҳәм Өзбекстан Республикаларының “Ғалаба хабар қураллары ҳаққында”ғы Нызамына тийкар сораўнамаға 7 күн ишинде жуўап бериўлери керек болса да (бул сораўнама ишинде де ескертилген) арадан 22 өткеннен соң жуўапты өзлеримиз сорап алдық (бул Өзбекстан Республикасы “Мүрәжатлар ҳаққында”ғы нызамында көрсетилген мүддеттен де көп).

Жуўапта: Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң 2019-жыл 13-майдағы “Улыўма билим бериў ҳаққындағы рәсмий ҳүжжетлердиң мәмлекетлик үлгиси ҳаққында”ғы 393-санлы 1-қосымшасы менен тастыйықланған улыўма билим бериў мектеплериниң 9-11-классларына гүўалық ҳәм аттестатларын бериў белгиленген...

...Өзбекстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигиниң 2019-жыл 21-майдағы 178-санлы буйрығы тийкарында 2018-2019-оқыў жылынан баслап питкериўшилерге берилетуғын аттестат бланкалары арнаўлы принтерде басып шығарылатуғын болды. Атап айтқанда, питкериўшилер ҳаққындағы мағлыўматлар, олардың пәнлер бағдар бойынша алған жуўмақлаўшы баҳалары attestat.uzedu.uz сайтына киргизилип барылады. Питкериўшилерге берилетуғын аттестат бланкаларын басып шығарыў бағдарламасы Өзбекстан Республикасындағы барлық мектеплер ушын бирдей етип шығылғаны ушын ҳәзирги күнде билим басқа тиллерде (рус, қазақ, түркмен тиллери) алып барылатуғын класслардағы Қарақалпақстан тарийхы, қарақалпақ тили пәнлерин бланкада басып шығарыўда бағдарламалық жетиспеўшилик бар. Бул машқаланы сапластырыў мәселеси бойынша Өзбекстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигине тийисли усыныслар берилди. Өз нәўбетинде ҳәзирги күнде бағдарламалық тәмийинлеўдеги кемшиликлерди сапластырыў бойынша тийисли қәнигелер тәрепинен жумыслар алып барылып атыр ҳәм келеси оқыў жылы жуўмағында жоқарыда көрсетип өтилген пәнлерди аттестат бланкаларына басып шығарыў мүмкиншилиги жаратылады” делинген.

Биз жуўаптағы айырым мәселелерге анықлық киргизиў мақсетинде рәсмий жуўап бланкасы астына жуўапты таярлаған жуўапкер хызметкердиң аты-фамилиясы менен бирге көрсетилген 8(361) 222 16 51 санлы хызмет телефонына қоңыраў еттик. Телефонның автомат түрде жуўап қайтарғыштан “бул номер тармақта жоқ” деген жуўап алғаннан соң жуўапкер хызметкердиң уялы телефон номерин таўып қоңыраў етиўге мәжбүр болдық. Биз сәўбетлесимизден хызмет телефонының  “тармақта жоқ”лығы ҳаққында сорағанымызда бул телефон 3-4 жылдан берли ислемейтуғынлығын айтты.

Рәсмий жуўап хаттағы ҳәм  таярлаған шахстың хызмет бабы деп улыўма “тармақта жоқ” байланыс номериниң көрсетилиўи-ақ Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигиндеги мүрәжатлар менен ислесиўдеги көзбоямашылыққа жол қойылып атырғанына басқа дәлилдиң кереги болмай қалды.

Биз жуўапкер шахстан Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлиги тәрепинен “машқаланы сапластырыў мәселеси бойынша Өзбекстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигине берилген тийисли усыныслар”ынан көширме бериўимиз сорағанызмызда. Бул усыныс “аўызша билдирилген”лигин айтты...

Қосымша етер болсақ, Өзбекстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигиниң 2019-жыл 21-майдағы 178-санлы буйрығы тийкарында Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигиниң 2018-2019-оқыў жылынан баслап питкериўшилерге берилетуғын аттестат бланкалары арнаўлы принтерде басып шығарыў бойынша арнаўлы буйрығы да шыққанлығы ямаса шықпағанлығы ҳаққындағы мәселеге анықлық киргизилмеген. Биз бул мәселеге анықлық киргизбекши болып бирнеше күн даўамында еткен қоңыраўларымызға жуўапкер шахс жуўап бериўди қәлемеди. (Егер бул мәселе бойынша арнаўлы буйрық шығарылған болып жуўапта көрсетилмегени министрликтиң “өзин-өзи сыйламайтуғыны”ның және бир дәлили!)

Бизиң түсинбегенимиз Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлиги өз жуўап хатында “бағдармашылық жетиспеўшилигимиз бар” дегени болды. Себеби, ең билимли, алдыңғы тәжирийбели бағдарламашылар билимлендириў тараўында ислемей ме?! Бир министрликтен бир министрликке кемшиликлерди сапластырыў бойынша билдирилген усынысы еки оқыў жылы даўамында рәсмий жазба түрде берилмегени Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлигиниң бул бағдарда жумыс алып бармағанлығы, ҳәтте, бул жағдайда хабарлары жоқлығынан дәрек берип тур.

Биз 2020-2021-оқыў жылы питкериўшилериниң гүўалық ҳәм аттестат бланкаларында бул кемшиликлер сапластырылып, Суверенли Қарақалпақстан Республикасының мәмлекетлик тили болған қарақалпақ тили ҳәм Қарақалпақстан тарийхы пәнлери суверенли Қарақалпақстан Республикасының орта мектеплеринде билим алған ҳәр бир мектеп питкериўшилериниң гүўалық ҳәм аттестатларында орын алыўларына ҳәм ол аттестатлардың итибарсызлығымыз себепли өткерилип жиберген еки жылдағы питкериўшилердиң ержеткенлик аттестатларыынан пүткиллей парқланып қарақалпақ, өзбек, орыс ҳәи инглис тиллеринде жазылған жақсы баҳаларды көрип көзимиз қуўанатуғынлығына исенемен.

Бул жоқарыда көрсетилген машқала бойынша Қарақалпақстан Республикасы Халық билимлендириў министрлиги менен бирге Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси баслығының руўхый ағартыўшылық жумысларының нәтийжелигин арттырыў, мәмлекетлик тил ҳаққындағы нызам ҳүжжетлерине әмелге етилиўин тәмийинлеў мәселелери бойынша мәсләҳәтшиси рәсмий мүнәсебет билдириўин ҳәм Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министрлигиниң бул мәселеге нызам ҳәм нызам асты ҳүжжетлери тийкарында ҳуқықый баҳа бериўлериңизди сораймыз.

Әбдималик ХОЖАНАЗАРОВ

“Ақмаңғыт таңы” газетасы редакторы

(Мақала “Ақмаңғыт таңы” газетасының 2020-жыл 28-августтағы  13-15 (4526-4528)-саны ҳәм “Устаз жолы” газетасының 2020-жыл 33-35 (1151-1153)-санларында жәрияланған)

 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 18-09-2020, 16:03 |
  • 1 541