ЖУРНАЛИСТ БОЛСАҢ ӨЗИҢЕ!..

Жынаят кодексинен үзиндилер бар. Өз ҳуқықларыңызди билип алсаңыз болады

 

«Ел хызметинде» газетасының

Бас редактор Д.М.Тәжимуратов

 

       Сыр емес буннан үш жыл алдын журналист, блогер деген кәсип ийелери цензура ишинде ҳәрекет етер еди, керек болса сын мақала жазыў жоқтың қасында еди, тек маңлайымыз ашылып қалды деген трафарет сөзлерден ары кетпес едик. Мине ўақыт өтти бахтымызға, ҳәммемизге қәдирдан болған Президентимиз Ш.Мирзиёев келип ғалаба-хабар қурал ўәкиллерине Конституция менен кепилленген ҳуқықын қайтарып берди. 

       Ашық айтыў керек мениң жеке түсинигим, әйнен Қарақалпақстанда сын мақала жазсаң елеге шекем кәлге пәки көрсеткендей боласаң, егер мәмлекетлик басқарыў органы басшыларының үстинен жазсаң-ғо сени жиллигеде, мәжгүнгеде, жынаятшығада шығарады.  

      Жақында газетада «Қосанов киятыр» деген мақала шығардым, мақаламда Қосановтың өмир жолы тиккелей Аллаяр Досназаров мектеби менен байланыслы болып ишинде бир неше жерде А.Досназаров деген сөзлер бар еди. Мине усы мақала шыққаннан соң мени айырым лаўазымлы шахслар газетадағы мақаланы толық оқып шықпастан «ЕЛ ХЫЗМЕТИНДЕ» газетасы А.Досназаров бойынша мақала жазыпты деп жар салған, буннан кейин мени және бир лаўазымлы шахс шақырып кешеги санда А.Досназаровты шығардыңба деп сорады, ойланып отырдым, сонда олар газетаныда толық оқымай турып шаң жоқ жерден шаң шығарма дедим. Мен өз-өзиме сораў бердим А.Досназаров олар ушын ким, халық душпаныма, неге енди шаш ал десе бас алады? 

       Олда ҳеш гәп, ески дәўирде де ата-бабамыз көрпе астында шыра жағып отырып мақала жазған ўақытлар болған екен. 

       Қулласы гәптиң посгеллесине келсек, кеше яғный 25-июль күни Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңес баслығы М.Ерниязовтың өмирден көз жумғанлығын Қарақалпақстаннан тысқары сайтта жазылған мағлыўматты өзимиздеги сайтларда шығарғаны ушын түнги саат 24 ден соң бир нешше автотранспортта прокуратура органы ўәкиллери келип бир нешше журналистлерди қәўипли рецедивисти услағандай үйлеринен алып кетип Республикалық прокуратурада сорастырыў өткерип түсиник хатлар алғанлығын оқып қалдым. 

       Усы орында сораў туўылады прокуратура органыңың усындай ис қылыўға ўәкиллиги барма? бул сораўға шахстан емес ал китаптан яғный нызамнан жуўап сораймыз. Прокуратура органы ҳаққында»ғы Өзбекстан Республикасы нызамының 2-статьясында прокуратура органларының тийкарғы ўазыйпалары көрсетилген болып онда мынадай делинген, прокуратура органының тийкарғы ўазыйпасы нызам үстинлигин тәмийнлеў, нызамшылықты беккемлеў, пуқаралардың ҳуқық ҳәмде еркинликлерин жәмийет ҳәм мәмлекеттиң нызам менен қорғалатуғын мәплерин, Өзбекстан Республикасы Конституциялық дүзимди қорғаў, ҳуқықбузарлықлардың алдың алыў ҳәм профилактика етиўден ибарат делинген. 

  

 

Ал енди прокуратура органы шахсты түнги 24 лер шамасында үйинен алып кетип  сорастырыў өткериў ҳуқықына ийеме деген сораў туўылады, бул сораўға Жынаят Процессуал Кодексиниң 38-статьясынан жуўап алыўға болады яғный бунда прокуратура органында сорастырыў өткериўге тек Бас прокуратура жанындағы департамент ҳәм мәжбүрий орынлаў бюроның ҳуқықы бар екенлиги көрсетилген, демек буннан көриў мүмкин журналистлерди үйинен бир нешше машиналар менен алып кетиўи тиккелей нызамға қайшы келеди, және сораў, шахсты қандай ўақытта алып кетиўи мүмкин? - егер ол жәмийетлик тәртипти бузып жәнжел шығарып атырған болса, аўыр ҳәм өте аўыр жынаят ислегенликте гуман қылынған болса, - алып кетиўи мүмкин, және журналистлер ким сыпатында алып кетилди, гүманланыўшыма, айыпланыўшыма? Ал енди алып кетиў тәртибине қарасақ ЖПКнин 97-статьясында сораў өткериў ҳәм шақырыў деген талап бар оған көре гүўаны, жәбирлениўшини, гүманланыўшыны, айыпланыўшыны шақырыў хат арқалы шақырыўы керек. 

Жеке мүликлерин алып қойған ҳәм елеге шекем бермеген ҳәрекетине қарасақ онда усы кодекстиң 162-статьясында жеке тинтиў, алып қойыў тәртиби көрсетилген болып бунда шахс исте гүманланыўшы яки айыпланыўшы болған тәғдирде ғана, ондада сорастырыўшы, тергеўши  тәрепинен тинтиў өткериў ҳәм тинтиў протоколының бир данасын шахсқа бериў көрсетилген. 

Енди сораў туўылады нызамның белинен басып отырған кимлер журналистпе ямаса сол кеше түнде бир нешше автокөликте биреўдиң үйине бастырып кирип шаңарақ ағзалары алдында алып кеткен шахсларма? 

 

Орган хызметкерлери таң атқанға шекем шыдап турса болмаспа еди, журналистлердиң ҳәрекетинде жынаят белгиси жоқ неге енди бундай ис тутады ҳайранман. Ата-бабада қайнап турған суўда адам өзин көре алмайды, тап сондай адам ғәзепленгенде ҳақыйқатлықты, әдилликти көре алмайды деген дана гәп бар, мине сол дана гәпке қосымша нызамдыда көре алмайды деген сөзди кириткен болар едим, себеби әдиллик пенен нызам үстинлиги түсиниги басқа-басқа. 

 

Усы орында бир ҳикметли сөзди айтып өткенди мақул көрдим; 

Бир патша күтә суўық күнлердиң биринде сарайына қайтып киятырып, жуқа кийинген бир кексе сақшыға көзи түсип қалды. Оған жақын келип: тоңып турған жоқсыз ба, деп-сорады. 

-Тоңаман, лекин, мениң ыссы кийимим жоқ, соның ушын шыдаўға мәжбүрмен, -деп жуўап берди. 

Патша оған бир хызметкеринен қалың кийим берип жибериўин ўәде етип, ишке кирип кетти. 

Бул ўәдеден сақшы жүдә қуўанып қалды. Бирақ, патшаның ўәдеси сарайға кириўи менен есинен шығып кетти. 

Ал азанда кексе сақшы өмирден көз жумған екен. Оның қасында қалтыраған қолы менен жазылған, бир хат бар еди. Онда төмендегише сөзлер жазылған екен. «Патшайым, усы ўақытқа шекем ҳәр түнде суўыққа шыдап келер едим. Бирақ, бул түни Сизиң қалың кийим ҳаққындағы ўәдеңиз күш-қуўатымды алды, мени үмитлендирип қойды ҳәм мени набыт қылды» деген екен. Тап сондай мәмлекетимиз Бас нызамы болған Конституциямыздың орынланыўыңың кепили ел халық исенген президент болады. Ал бул кепилди орынлаў кимлерге жүкленген? Президент ҳәм халық исенген мәмлекетлик органлар, ҳуқық қорғаў уйымы ўәкиллерине жүкленген, егер олар өзлери усылай, нызамды бузып, халықты мәмлекеттиң берген күши менен қорқытса онда Президентке қыянет екен болады. 

Сыр емес тилекке қарсы елеге шекем басым көпшилик тараўлар буннан бес жыл бурынғы жол менен жүргенлиги дар ҳақыйқат.  

Жуўмақлап айтқанда ата бабада хатқа түстиң отқа түстиң деген гәп бар тап сондай бул мақала изи, биздиде басқалар сыяқлы прокуратура органы күтип турғанлығына гүманым жоқ, соныда билдиремен ҳүрметли газета оқыўшылар, бул күнлер тарийх мениң бул жазғанларым ушын мени нызамды креслосының астына басып отырғанлар жазалаўға ҳәрекет етер, лекин тарийхта бул ҳәрекетлер қорғасын менен қуўылғандай болып мөрленип қаларына гүманым жоқ.  

 

«Ел хызметинде» газетасының

Бас редактор Д.М.Тәжимуратов

@el_xizmetinde

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 26-07-2020, 23:19 |
  • 4 155