Еки қолы креслоға жабысқанларға арналады

Усы карантин басланғанлы берли мәмлекетимизде ислеп атырған көп структуралар еле инсан ҳуқықларын қәдирият дәрежесине жеткере алмай атырғанын көрсетип атыр. Бир ғана мысал, кеше биз айлықларын ала алмай атырған, аты-жөнин көрсетейин десе фирма баслығы еки түрли (бири жумысқа қабыллаўын сораған, екиншиси жумыстан босатыўын сораған) арза жаздырғаны ушын өзин таныстырыўға қорққан жөнелисли такси шофёрының мүрәжатын алып шықтық. Мийнет министрлигиниң қәнигеси бизге бул мүрәжатты көрип шығыў ушын адамның толық аты жөни болыўы керек деди. Кәсиплик аўқам мүрәжатты карантин өткеннен соң көрейик деди. Транспорт министрлиги болса, бизлер фирма менен шофёрдың арасына түспеймиз, оған ҳуқықымыз жоқ деди. Сол шофёр судқа хабарласыўға болады екен бирақ, суд ҳәзир карантинде ислемейди. Және бир тәрепи, ҳәтте, сайтқа атын айтыўға қорққан адам қалай судқа арза жазады? Ал яхшы, аноним мүрәжат пенен кәсиплик аўқам оның мүрәжатын карантиннен кейин көреди екен шофёр ҳәзир карантинде қыйналып атырғаны ушын илажсыздан сайтқа жазып отыр, жәрдем сорап, той өткеннен соң османың кимге кереги бар? Карантиннен шықса сол дамас шофёры машынын айдаса жәрдем сорамайтуғыны айдан анық-қо.

Бул яхшы бир мәселе, енди екинши мәселе – такси шофёрлары. Оларды да адам ажыратқандай тек 50% деп жумыс ислеўине рухсат берди. Ол да үлкен бас қоспа жыйналыслардан кейин өлдим азарда қабыл етилген шешим болды. Еплеп болса да булардың мәселеси шешилген есабы.

Ал енди, бүгинлигинде жумысқа қатнап атырған жумысшылардың велосипедин алып қойыў бул үшинши ҳәм үлкен мәселе болып тур. Өзиңиз ойлап көриң, Орақ балғадан Нөкистиң орайына шекем неше километр? Қызкеткен елатынан ше? Арасы қанша аралық? 4-көс-көлге велосипед түўе Дамаслар зорға қатнайды?! Өзи карантинниң ўақтына бир хожалықтан көп болса бир адам жумысқа қатнап жүрген болыўы, ол азық-аўқатқа шыққан болыўы мүмкин. Жай-жағдайға қарамай шаш ал десе бас алып шыппырта көринген велосипедтиң бәрин басып оншама не? Тынышлық сақшылары қаттыға тәртип интизам тәрептары болса неге базарлардағы адамлардың аралығы сол дәрежеде қолға алынбайды? Ислеп турған дүканлардың ишин-сыртын көриң, ким аралықты сақлап атыр? Қайсы ИИМ хызметкери менен Миллий гвардия, СЭС хызметкери силесин қатырып тәртип орнатып атыр? Енди келип-келип велосипед айдап жүрген, және қолында жумысынан «справка»сы бар жумысшыға күши жетти ме булардың?

Велосипедшилер адам емес пе? Олардың ҳуқықлары ҳуқық емес пе? Қарар болса қарарды көрсетиң, бизлерде көрейик? Қәўипсизлик анаў-мынаў делинетуғын болса айтарымыз базарларға барып орнатың биринши сол қәўипсизликти. Ҳәзир жолда ҳеш ким бийталаплықтан велосипед айдап жүрмейди.

Усы орында Әдиллик министрлигине, Ишки ислердиң, Миллий гвардияның хызметине онша ырза емеспен. Әдиллик министрлиги аты менен әдил болыўы керек. Усындай ўақытлары адамларға ҳуқықын тәмийинлеўге көмек бериўи керек. Бирақ олар тым-тырыс. Алдынғы тәжирийбеден соны шамалайман, булар да усы мақаладан кейин мениң ҳәр бир айтқан сөзимнен қәте таўып соңында өзимди ахмаққа шығарады. Мен-ақ ахмақ болайын.

Ишки ислер менен Миллий гвардияға улыўма адам жағдайын түсинбейтуғын мийине тек чип салып ислететуғын роботларды жумысқа алғандай. Ҳәммеси емес. Айырымлары улыўма сол бағана айтқанымдай шаш ал десе бас алатуғын қыйлы. Бир тәрептен үстиндеги формасына исенип инсан ҳуқықын менсинбеўшилик, өзлерин пуқарадан үстем көриўшиликтей. Мен усылай ойлайман.

Велосипедшилерден ҳәр күни жумысынан сол күнге «справка» талап етиў болса барып турған ахмақлықтан басқа нәрсе емес. Бул қарарды ким шығарған болса да барып турған ахмақ қарар шығарған екен. Телеграм каналымда айтқанымдай, сол бир бет қағазды усы Нөкисте ислеп турған нешше мәкеме хызметшиси ҳәр күни шығарса оған қаншама электр тогы, қаншама қағаз кетеди? Ҳәммеси айланып келгенде ысырапкершилик пенен әпиўайы мийнет етип атырған қара пуқараны әўере етиў. Раўажланған мәмлекетлерде бир бет қағазды принтерден басып шығармаў ушын электрон тәризде ҳүжжет алмасады. Токты қалай үнемлейтуғынын енди улыўма жазбай-ақ қояйын. Бул жерде инсанның ҳуқықы, оның мүлки, қәдир-қымбаты аяқ асты болып атырғанда басшыларға ток пенен қағазды не қылып айтып отырман?!

Карантин мен ушын елимизде инсан ҳуқықларының еле қәдирият дәрежесине жетпегенин, мың сан еки министрлик пенен шөлкемлердиң басшылары усындай сынаўлы ўақытта қудайдың бир өлимин жеп отырғанын, карантин жоқ ўақытта тек ғана Ғалаба хабар қуралларында Президентке, өз басшыларына жағынып лап урып жүргенге уқсап көринди. Айлығын ала алмай жүрген шофёрлар менен, велосипедин алдырып қойып нешше километр жаяў жүрип жумысына қатнап атырғанлар ҳәзир олардың ойларына кирип те атырған жоқ. Дәл усы адамлар бизиң мәмлекетимизде инсан ҳуқықлары қорғалмайтуғынын көрсетип берип атыр. Раўажланған мәмлекетлердиң адамлары бизлерде коронавирус пенен жақсы гүресип атырса да, мийнеткештиң велосипеди алып қойылып, шофёрдың айлығы нешше айлап берилмей атырғанын билгенинде «бул не деген масқарашылық, бул қандай раўажланбай қалған мәмлекет?» деген болар еди.

Бул шағымым ҳәммеге де тийисли емес, ал шофёрлардың айлығын бермей отырған, велосипедшилерди қыйнап атырған басшыларға ҳәм усы қыйналып атырғанларға жәрдем бере алыў мүмкиншилиги бар бола тура, еки қоллап креслосына жабысып қалған галстук таққан ақ жағалыларға тийисли. Сизлер мәмлекетимиздиң абырайын түсирип атырсыз.

 

Лалагүл Қаллыханова,

журналист

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 29-04-2020, 00:52 |
  • 4 952