Өзбекстанның сыртқы қарзы көбеймекте

S&P’ Өзбекстанның рейтингин «BB-» дәрежесинде тастыйықлаған болса да, күтим (outlook) «турақлы»дан «унамсыз»ға өзгертилген. Есабатта атап өтилиўинше, сыртқы қарыз күтилгенинен көре жоқары темпте өспекте ҳәм агентликтиң есап-санағы бойынша жыл соңына келип Өзбекстанның ликвид сыртқы активлери (экспорт түсимлери, пул өткермелери, Орайлық банк есабындағы алтын валюта қорлары) оның улыўма сыртқы қарзын қаплаўға жетпей қалады. Бул себеплерге бола күтим унамсыз деп баҳаланған. Бул дегени, келесиде Өзбекстан рейтинги бир бағана төменлеўи мүмкинлигин билдиреди.

 

Есабатта айтылыўынша, Өзбекстанның рейтинги:

 

- қарыз алыў темпи артып, бюджеттиң жағдайы жаманласса;

- сыртқы қарызға болған мүтәжлик еле де артса;

- мәмлекет кәрханалары жағдайы жаманласса;

- долларизация дәрежеси күшейсе төменлеўи мүмкин.

 

Күтимниң унамсызға өзгериўиниң жақсы тәрепи де бар – бул Өзбекстан ушын рационал болмаған евроблигация шығарыў әмелиятын ең кеминде бираз артқа сүреди.

 

Өзимизди көрсетиў ушын ба, 2019-жыл АҚШ долларында деноминация етилген суверен евроблигация шығарған едик. Буннан йошланып кейин банклер, мәмлекет кәрханалары базарға шығыўы керек еди. Ўзсаноатқурилишбанк 300 млн долларлық евробондлар шығарып, буған үлгерди де.

 

Тийкарында бундай төмен суверен рейтинг менен дүнья базарына шығыў ҳәм буған банклер, мәмлекетлик кәрханаларды мәжбүрлеў көз-көреки мәмлекеттиң сыртқы финанслық позициясын қәўетерге қойыў еди. Басқаша етип айтқанда, евроблигация шығарылып рейтинг көтерилмейди, алдын рейтинг көтериледи, кейин облигация шығарыў мүмкин.

 

Улыўма, S&P’ есабатында Өзбекстандағы сыртқы экономикалық жағдай қалыс анализленгени бираз ҳайран қалдырыўы мүмкин. Себеби, рейтинг агентлигине пулды рейтинг алыўшы мәмлекет ямаса компания төлейди ҳәм бул мәплердиң соқлығысыўын келтирип шығарады.  

Бундай жағдайда рейтинг агентликлер қарыйдардың ҳәмме «кассалар»ын әшкара етпеўи мүмкин. Бирақ, S&P’ бар рисклерди көрсетип өткен. Атап айтқанда, Өзбекстанның рейтинги не ушын инвестиция тайпасына кирмейтуғынының себеби рейтингди анықлаўшы 6 фактордан ең әҳмийетлилери – институтционал жағдай ҳәм жан басына туўры келиўши ишки өнимниң төменлиги есапланады. Мине усы еки фактор бойынша Өзбекстан 6 баллы (6 балл ең төмен баҳа) системасында 5 баллға баҳаланған.

 

Институтционал жағдай бойынша рейтинг төменлигиниң себеби сыпатында мәмлекетте қарар қабыллаў процесиниң оғада орайласқаны, институтлар ортасында өз-ара тыйып турыў ҳәм баланс принциплериниң төмен раўажланғаны көрсетилген. Мине қай жерге итибар қаратыўымыз керек.

Дерек: https://t.me/macrobs/68

 

 Өзбекстанның сыртқы қарзы көбеймекте

 

Президент Шавкат Мирзиёев 9-июнь күни өткен жыйналыста қарызды тартыўда нызамшылықта белгиленген шегараланған көлемнен өтип кетпеў кереклигин атап өтти.

Өзбекстан ҳүкимети атынан ҳәм оның кепили астында 2020-жылы тартылатуғын сыртқы қарыз 4 млрд доллардан аспаўы кереклиги «Мәмлекет бюджети ҳаққында»ғы нызамда белгилеп қойылған.

Финанс министрлиги Халық аралық валюта фондының қолланбасында Өзбекстан улыўма мәмлекет қарзының қәўипсиз дәрежеси Улыўма ишки өним есабынан 50% муғдарында есапланғанын мәлим етти.

Сондай-ақ, ҳәзир министрлик мағлыўматларына қарағанда, 2020-жыл 1-июнь жағдайына бола сыртқы қарыз $17,1 миллиард ямаса улыўма ишки өнимниң 29,5%ин қурамақта.

Бирақ, коронавирус пандемиясы дәўиринде бир қанша экспертлер Өзбекстан ҳүкимети сыртқы қарызларды көбейтип атырғанынан қәўетерин билдирип шыққан.

Атап айтқанда, апрель айында Би-би-си менен сәўбетлескен экономикалық шолыўшы Жамшид Муслимов жеңилликли болса да, көп кредит алыў узақ мүддетли келешекте үлкенирек машқалалар шығарыўы мүмкинлиги, Өзбекстан кризистен шығыў ушын өзиниң ресурсларын иске салыўы кереклигин билдирген еди.

Дерек: https://t.me/bbcuzbek/10776

 

P.S. S&P’ның Өзбекстан бойынша есабатының толық тексти менен оның сайтынан (https://www.standardandpoors.com/en_US/web/guest/home) дизимнен өтип танысыў мүмкин.

 

Аўдарма: makan.uz

 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 11-06-2020, 22:45 |
  • 2 067