10 октябрь – Дүнья жүзлик руўҳый саламатлық күни

2018 жыл темасы: Жас өспиримлер ҳәм өзгериўши дүньядағы руўҳый саламатлық

Ер жетип киятырған жас өспирим турмысында ҳәр қыйлы өзгерислер ушырасады, мысалы, шаӊарақтағы орнын сезинип баслаўы, мектеп өзгериўи, оқыўға тапсырыў, жумысқа араласыў ҳ.т.б. Көпшиликке бул жүдә ҳәм қызықлы дәўир. Соныӊ менен бирге, бул дәўирде ҳәр қыйлы қәўетерлер ҳәм стресске алып келиўши жағдайларда болады. Яғный, итибар берилмей қалған ишки кеширмелер ҳәм эмоционал өзгерислер адамныӊ руўҳый саламатлығына тәсир етпей қоймайды. Ҳәзирги дәўирде технологиялар қәншелли  раўажланған болмасын олар, өз гезегинде, жаслардыӊ күни-түн виртуал әлемнен пайдаланыўы нәтийжесинде мийға артықша жүк болады. Оныӊ үстине, дүнья жүзинде көплеген жас өспиримлерге жасаў орталығы тәсир етип руўҳый қоллап-қуўатланыўға мүтәж болады. Мысал ретинде, толық даўасы бар кеселликтиӊ биреўи туберкулёз кесселигин алып қарайық. Жас өспиримлердиӊ ер жетип жәмийетке енди араласып атырған дәўиринде усы кеселликке шалынса оларға руўҳый қоллап-қуўатлаў оғада зәрүр болады.

«Жас өспиримлер жәмийетте өзин табыўға жаӊа қәдем басқан бир ўақытта туберкулёз кеселлигине шатылыўы – жүдә үлкен стресс. Сол себептен бундай гезде оларда албыраўшылық, қәўетер, түскинлик ҳәм өзин төмен баҳалаў жағдайлары ушырасыўы тәбийий», - деп өз тәжирийбесинен «Шегарасыз шыпакерлер» шөлкеми қәнигеси Гүлнара бөлисти.

Демек, руўҳый түскинликтиӊ алдын алыў ушын бир қатар қубылысларға итибар бериўимиз керек. Бириншиден, руўҳый өзгерислерди билиў ҳәм кейпияттағы белгилерин анықлаў. Бунда, ата-аналар ҳәм оқытыўшылардыӊ орны үлкен, себеби, олар балалардыӊ ҳәм жас өспиримлердиӊ өмирге бейимлесиўин, күнделикли турмыстағы қыйыншылықлардан өтиўге билим-уқыпларды үйрете алады. Жоқарыда, айтып өтилген мысал бойынша жас өспиримлерге қандай руўҳый қоллап-қуўатлаў керек екенлигин «Шегарасыз шыпакерлер» шөлкеми қәнигеси өз пикири менен бөлисиўин даўам етти, -  

руўҳый ҳалаттағы унамсыз ишки кеширмелер алға қарай талпыныўға тосқынлық етеди. Сонлықтан жасларға усы тосқынлықты жеӊиўде ҳәр қайсысыныӊ күшли тәрепин сәўлелендириў, сондай-ақ жақынларыныӊ, досларыныӊ ҳәм қоршаған орталықтыӊ қоллап-қуўатлаўы оғада зәрүр. Егер ҳәр бир емленип атырған жас өспиримге емлеўши топар ағзалары жетерли дәрежеде билимди жеткере алса, оларда өзине исеним ҳәм кеселликти жеӊип шығаман деген талпыныс асады. Себеби, билим – ҳәр қандай машқаланы жеӊиўде тийкарғы қурал».

Жуўмақ ретинде келтирип өтсек, жәмийетлик, ден-саўлық ҳәм билимлендириў тараўларында жас өспиримлердиӊ руўҳый жетилисиўине үлес қосыў оғада әҳмийетли. Себеби, усылай ғана ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаў көрсетилсе жаслар саламат турмыс тәризине әмел етип, азанғы дене шынықтырыў, туўры ҳәм рационал аўқатланыўды ҳәмде шаӊарақта саламат орталық жаратылса, жәмийет раўажланыўына өз үлесин қосыўды даўам еттирер еди.

 

Жәмийет саламатлығы ҳәм

ден-саўлықты шөлкемлестириў

илимий – изертлеў институты

Қарақалпақстан Республикасы аймақлық бөлими

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 10-10-2018, 13:33 |
  • 99