Шыбын шақты деп бийғам болмаң...

Республикамыз ҳүкимети тәрепинен қәўипли инфекциялар бойынша эпидемиологиялық турақлылықты тәмийинлеў мәселелерине айрықша итибар қаратылмақта.

Республикалық мәмлекетлик санитариялық эпидемиологиялық бақлаў орайының мәжилислер залында Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен «Өзбекстан Республикасын безгек кеселлигиниң элиминациясына ҳәм сертификатына таярлаў жумысларының жағдайы», миллий ҳәм жергиликли көлемде безгек кеселлигине қарсы гүресиў механизми, сондай-ақ, сырт мәмлекетлердиң алдынғы тәжирийбелери, мәмлекетлик ҳәм мәмлекетлик емес шөлкемлердиң өз-ара бирге ислесиў имканиятларын  беккемлеў ҳәм раўажландырыў мақсетинде дөңгелек стол әтирапында ушырасыў болып өтти.

Оған безгек кеселлигиниң тарқалыўына қарсы гүресиў бағдарында алып барылып атырған илажларды әмелге асырыў бойынша қәнигелер, мәпдар жәмийетлик шөлкемлер ҳәм ғалаба хабар қуралларынан ўәкиллер қатнасты. Ушырасыўды Қарақалпақстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министриниң орынбасары Қ.Қудайбергенов басқарып барды.

Онда Өзбекстан Республикасы Мәмлекетлик санитариялық-эпидемиологиялық бақлаў орайының паразитология бөлиминиң меңгериўшиси Т.Инна, Қарақалпақстан Республикасы Мәмлекетлик санитариялық-эпидемиологиялық бақлаў орайының бас шыпакери Б.Қутлымуратов ҳәм жергиликли тараў қәнигелери тәрепинен күн тәртибиндеги мәселелер бойынша қатнасыўшы­ларға кең түрде мағлыўматлар берилди. 

Атап өтилгениндей, бүгинги күнде Өзбекстан Республикасында безгек кеселлигиниң жергиликли тарқалыў жағдайлары сапластырылған. Усы мүнәсибет пенен Дүнья жүзилик Денсаўлықты сақлаў шөлкеминиң «Безгек кеселлиги сапластырылған мәмлекетлер» сертификатын алыў ушын денсаўлықты сақлаў тараўында безгек кеселлиги элиминация (бул термин кейинги 3-5 жыл ишинде жергиликли жағдайдың сапластырылғанлығын билдиреди)сын Халықаралық сертификатлаў бо­йынша кең көлемли илажлар алып барылмақта. Бул бойынша Өзбекстан Республикасы Денсаўлықты сақлаў министрлиги тәрепинен «Өзбекстан Республикасында 2017-2021-жылларда безгек кеселлигиниң қайта тиклениўиниң алдын алыў Миллий Стратегиялық бағдарламасы» қабылланды.

Бул Миллий Стратегиялық бағдарламаның мақсет ҳәм ўазыйпасы — кеселликтиң сырттан кирип келиўиниң алдын алыў, шеттен келтирилген жағдайларды ерте анықлап, өзине тән усылда арнаўлы емлеў, бунда бирлемши буўындағы медицина хызметкерлериниң билимин, итибарлылығын асырыў ҳәм оларды ҳәр қандай эпидемия жағдайларына таяр турыўын тәмийинлеў, халықтың сергеклигин асырыў, жәмийетлик шөлкемлер менен бирге жумыс алып барыўды күшейтиўден ибарат.

Безгек — адам өмири ушын қәўипли, паразитлер келтирип шығаратуғын кеселлик болып, адамларға сүйир шыбынлар арқалы ҳәм наўқасқа қан қуйылғанда ямаса қан менен зыянланған медициналық әсбаплар ислетилгенде, сондай-ақ, ҳәмледар ҳаялға безгек кеселлиги жуқса, оның ҳәмлесине де қәўип болып, туўылыў ўақтында жуғыўы мүмкин. Дүнья жүзилик Денсаўлықты сақлаў шөлкеминиң мағлыўматына қарағанда ҳәр жылы дүнья жүзинде 350 миллион адам безгек кеселлигин жуқтырады екен.

Соңғы жылларда республикамыздың көплеген шет еллер менен саўда-экономикалық, туризм ҳәм мәдений тараўдағы байланысы, сондай-ақ, мәмлекетлер арасында миграцияның кеңейиўи безгек кеселлигиниң сырттан кирип келиў қәўпин асырмақта. Кеселликтиң белгилери иммунитети жоқ адамларда инфекцияланған сүйир шыбын шаққаннан кейин 7 ямаса оннан да көп күнлерден (әдетте 10-15 күн) соң пайда болады. Биринши белгилери дене ыссылығы көтерилип, бас аўырыў, қалтыратпа (тоңыў) ҳәм қусыў болып, бирақ, бул белгилер онша қатты аян болмаўы мүмкин. Бул безгекти анықлаўды қыйынластырады. Егер де емлеў биринши 24 саат ишинде басланбаса, безгек раўажланып, аўыр кеселликке айланып, көбинесе өлимшилик жағдайына алып келеди.

Республикамыздағы жергиликли емлеў-профилактикалық мәкемелерде эндемик еллерге барып келген пуқаралардың қаны безгек кеселлигине тексерилип, 3 жыл даўамында диспансерлик бақлаўға алынбақта.

Сүйир шыбынлар кешки ҳәм таңғы пайытларда шағады. Демек, безгектен сақланыўдың биринши шарасы ҳәр ким жеке өзин сүйир шыбынлар шағыўынан қорғаўы тийис. 

Ушырасыў даўамында кең халық қатламына, әсиресе, жаслар ҳәм мийнет мигрантлары арасында алып барылып атырған үгит-нәсият, түсиндириў жумысларының нәтийжелилигин еле де арттырыў, бул бағдарда сергеклик, белсендилик ҳәм жуўапкершилик сезимлерин ҳәр бир пуқара өз санасында терең түсинип жетиў кереклиги айрықша сөз болды.

 

Г. ЖҮГИНИСОВА,

«Еркин Қарақалпақстан» газетасының арнаўлы хабаршысы

 

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 7-08-2018, 16:42 |
  • 852