Психология: Жас өспиримге кеңесгөй зәрүр

Ата-аналар перзентлериниң бойлары өссе «балаларым ержетип қалды» деп сүйсинеди. Лекин, минез-қулқы, жүрис-турысы өзгерип қалғанлығынан қәўетерленеди.

Буған қәўетерлениўдиң кереги жоқ. Себеби, өспиримлердиң өсиў дәўиринде сезилерли дәрежеде өзгерислер болатуғыны тәбийғый жағдай. Оларда биреўлерге меҳир қойыў, қыялый қаҳарманлар жаратыў ойы пайда болады. Улыўма алғанда, бул дәўирде үлкенлер пикирин есапқа алмай өзинен басқаны тән алмайтуғын өжет, кекшил, турпайы болып қалады. Айтқан исти керисинше ислеў, сораўларға жуўап бермеў, базыда уялшақ, айырым пайытлары үндемей қалыў, өзин тута алмай көп күлиў жағдайлары болады.

Ол қандай да бир өзин жалғызланып қалғандай нарыйзашылық сезимлерде кимнендур көмек алыўды, пикирин ортақласыўды ҳәм өзин үлкен адам санап түсиниўди қәлейди. Бундайда жас өспиримге сырлас, шын дос, дурыс мәсләҳәтгөй керек.

Жас өспиримлердиң бундай дәўиринде ата-ана, мектептеги психолог ҳәм медицина хызметкерлери, класс басшысы, ең жақын көрген муғаллими кеңесгөй болып өспиримлер менен сырласып, дурыс жол көрсеткени мақул. Көпшилик өспиримлер физиологиялық ҳәм психологиялық жақтан ержеткен соң дөгерегиндеги ҳәрекет айланысын кеңейтеди, шаңарақ шегарасынан сыртқа шыға баслайды. Дәл усы дәўирде олар үлкенлер жәрдемине мүтәж болады, өзин түсинетуғын жақын инсанларды излейди. Оны түсинип жора-жолдаслары менен болған мүнәсибетлерде туўры жол, дурыс баҳа бериў керек. Бул мәсләҳәтти өспирим жан-тәни менен қабыл ететуғын, мәсләҳәтшиси бар екенлигин тән алатуғын болыўы лазым.

Жас өспиримлер 12-15 жастан баслап бир-бири менен танысып, бойлары өседи, олардың денесинде анатомик ҳәм физиологиялық жақтан өзгерислер болады. Айырым қыз-жигитлер бир жыл алдын ержетиўи мүмкин. Әсиресе, усы дәўирде ата-аналар перзентлерине дыққатлы болып, тәрбиялық әҳмийетти күшейтиў оғада зәрүр. Себеби, өспирим еле жаўызлық пенен меҳир-мүриўбет, қаслық пенен дослық, жаманлық пенен жақсылық арасындағы парқты жетеқаба айыра алмай жүреди. Танысқан досларының қайсы иси мақул, қайсысы намақул екенине дурыс шешим таба алмай албырайды. Әсиресе, ата-аналар перзентлерин көбирек қадағалап, қайсы ислери мақул, қайсы ислери намақул екенликлерин түсиндирип барыўлары перзентлериниң келешекте дурыс жолды таңлаўына имканият болады. Бул дәўирде жас өспиримлерди дыққатсыз қалдырыў көп жағдайларда унамсыз ақыбетлерге алып келеди. Соның ушын келешегимиз болған жаслар тәрбиясына дыққатлы болайық!

 

К.САЙЛАНОВА,

Нөкис қалалық 8-санлы шаңарақлық поликлиника шыпакери.

 

Дерек: «Еркин Қарақалпақстан» газетасы

скачать dle 10.6фильмы бесплатно



  • 1-03-2018, 13:03 |
  • 358